Faiz Takvimi

Döviz Hesaplarında Kazanç: Faiz ve Kur Farkı

Kısa cevap: Döviz hesabında iki ayrı kazanç kanalı var: bankanın ödediği faiz ve kurun hareketi. Faiz tarafı genelde tek haneli ve öngörülebilir, kur tarafı ise oynak ve belirleyici olan asıl kalem. Ben yıllardır hem TL hem dolar tarafında hesap tutuyorum ve şunu net gördüm: döviz hesabı faiz getirisi tek başına bir yatırım stratejisi değil, kur riskini taşıdığınız süre boyunca aldığınız küçük bir prim. Kararı verirken faiz oranına değil, "bu parayı hangi para biriminde harcayacağım?" sorusuna bakmak gerekiyor.

İki ayrı kazanç kanalını ayrı ayrı düşünmek

İlk yıllarda yaptığım hatayı anlatayım: dolar mevduatına baktığımda faiz oranını TL mevduatla kıyaslıyordum. Aradaki uçurumu görüp "döviz saçmalık" diyordum. Oysa bu iki oran aynı cinsten değil. TL mevduat faizi TL enflasyonunu, döviz faizi ise ilgili para biriminin kendi faiz ortamını yansıtır. Kıyaslamanın doğru yolu şu:

Yani döviz hesabında ikinci bir değişken devreye giriyor ve o değişken faizden kat kat büyük hareket edebiliyor. Reel getiri hesabını nasıl kurduğumu anlatan ayrı bir rehber var, döviz kararı öncesinde o mantığı oturtmanızı öneririm.

Basit bir örnek üzerinden karşılaştırma

Rakamları tamamen örnek olarak veriyorum, güncel oranları bankanızdan doğrulayın. Diyelim elinizde 100.000 TL'ye denk bir tutar var ve bir yıl vadeye koyuyorsunuz:

SenaryoFaiz getirisiKur etkisiToplam TL getiri
TL mevduatYüksek (tek kalem)YokFaiz kadar
Dolar hesabı, kur sabit kalırsaDüşük0Sadece düşük faiz
Dolar hesabı, kur %25 artarsaDüşük+%25TL mevduatı yakalar veya geçer
Dolar hesabı, kur geri çekilirseDüşükNegatifTL bazında kayıp

Tablonun bana öğrettiği şey şu: döviz hesabında kazanıp kazanmadığınız neredeyse tamamen kurun TL faiziyle yarışıp yarışamadığına bağlı. Faiz oranı sadece bekleme maliyetinizi biraz hafifletiyor.

Vergi, komisyon ve alış–satış makası

Getirinin görünmeyen kısmı burada. Üç kalemi hep hesabıma katıyorum:

  1. Stopaj: Döviz mevduat faizinde uygulanan stopaj, TL mevduata göre daha yüksek olabiliyor ve vade uzunluğuna göre değişiyor. Net getiriyi brütten değil stopaj sonrasından okumak lazım; faiz gelirinde vergi kesintisinin nasıl işlediğini anlatan sayfa bu konuda iyi bir başlangıç.
  2. Kur makası: TL'den dövize geçerken satış kurundan alıyorsunuz, geri dönerken alış kurundan satıyorsunuz. Bu iki kur arasındaki fark, henüz hiçbir şey yapmadan cebinizden çıkan ilk maliyet. Kısa vadeli al-sat düşünüyorsanız faiz getirisi bu makası zor kapatır.
  3. Hesap işletim ücretleri: Bazı bankalarda döviz hesabı için ayrı ücret ya da düşük bakiye şartı çıkabiliyor. Sözleşmeyi açmadan önce ücret tarifesine bakmayı alışkanlık yaptım.

Vade seçimi konusunda kendi kuralım

Döviz tarafında uzun vadeye kilitlenmeyi sevmiyorum. Sebebi basit: kur hareketleri düzensiz gelir, likit kalmak esneklik sağlar. Ben genelde 1–3 ay arası vadelerle döndürüyorum. Faiz farkı çok küçük olduğu için uzun vadenin getirdiği ek prim, kaybettiğim manevra alanına değmiyor. TL tarafında ise durum tersi; orada vade uzadıkça oran anlamlı biçimde artabiliyor, mevduat faizlerini karşılaştıran rehberde bu kademelenmeyi görebilirsiniz.

Döviz hesabını ne için tutuyorum

Getiri kovalamak için değil, gider eşleştirmek için. Yurt dışı eğitim ödemesi, döviz cinsi bir borç, ithal bir alım planı ya da seyahat bütçesi varsa o parayı dövizde tutmak bir yatırım kararı değil, risk yönetimi kararıdır. Bu durumda kur düşse bile "kaybetmiş" olmuyorum, çünkü yükümlülüğüm de aynı para biriminde. Tam tersine, tüm harcamam TL iken birikimimin tamamını dövize taşımak, farkında olmadan pozisyon açmak anlamına geliyor.

Sık yapılan üç hata