Kısa cevap: Banka uygulamasında gördüğünüz faiz oranı çoğu zaman doğrudur ama eksiktir. Ekrandaki rakam genellikle "vitrin" oranıdır: belirli bir tutar aralığı, belirli bir vade ve çoğu zaman "yeni müşteri" ya da "yeni gelen para" koşuluna bağlıdır. Yıllık brüt olarak gösterilir, stopaj düşülmemiştir ve bazı ekranlarda birkaç saat, hatta birkaç gün gecikmeli olabilir. Ben artık uygulamadaki oranı bir ön filtre olarak kullanıyorum; kararı hesap açma adımının son ekranındaki net vade sonu tutarına bakarak veriyorum.
İlk kez bu farkı fark ettiğimde 32 günlük bir mevduat açıyordum. Ana ekranda büyük puntoyla bir oran duruyordu, hesap açma adımına geçtiğimde oran birkaç puan aşağı indi. Bankayı aradım, çok basit bir açıklama geldi: gösterilen oran belirli bir tutar diliminin üstü içindi, ben o dilimin altında kalıyordum.
Uygulama faiz oranı güvenilirliği meselesinin özü burada. Ekranda gördüğünüz sayı yanlış değil, ama size ait değil. Oranı belirleyen değişkenler şunlar:
Mevduat oranları merkez bankasının politika faizi ve piyasa koşullarıyla birlikte hareket eder. Politika faizi kararı açıklandıktan sonra bankaların fiyatlamayı güncellemesi bir anda olmaz; birkaç iş günü sürebilir. Bu geçiş döneminde uygulamadaki tanıtım ekranı ile hesap açma motorunun kullandığı oran birbirini tutmayabilir. Ben karar haftalarında hesap açmayı erteliyorum, çünkü hem oranlar oturmuyor hem de kampanya ekranları eski kalıyor.
Bir de "kampanya bitti ama görsel duruyor" durumu var. Son geçerlilik tarihi geçmiş bir kampanya kartı ana ekranda haftalarca kalabiliyor. Kartın küçük yazısındaki tarihe bakmayı alışkanlık haline getirdim.
Uygulamalarda gösterilen oran neredeyse her zaman yıllık brüttür. Mevduat faiz gelirinden stopaj kesilir ve bu kesinti vadeye göre değişebilir. Yani ekranda gördüğünüz oranın tamamı size kalmıyor. İkinci katman ise enflasyon: brüt oran ne kadar yüksek görünürse görünsün, satın alma gücü açısından anlamlı olan reel getiridir. Faiz gelirinden yapılan vergi kesintisinin mantığını ve reel faizi hesaplama yöntemini ayrı ayrı ele aldığım sayfalar var; iki hesabı birlikte yapmadan bankalar arası karşılaştırma yapmak yanıltıcı olur.
| Durum | Güvenilirlik | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Hesap açma onay ekranındaki net tutar | Yüksek | Doğrudan kullan, kaydet |
| Mevcut vadeli hesabın oranı | Yüksek | Sözleşmeye bağlı, sabit |
| Ana ekran kampanya kartı | Orta | Koşul ve tarih notunu oku |
| Reklam bandındaki "%..'ye kadar" ifadesi | Düşük | Yalnızca fikir edinmek için |
| Politika faizi kararından hemen sonraki ekran | Düşük | Birkaç gün bekle |
Mevduatta yanlış oranın maliyeti birkaç yüz lira olabilir; kredide aynı hata yıllara yayılır. Kredi ekranlarında gösterilen aylık faiz oranı, dosya masrafı ve sigorta gibi kalemleri içermez. Bakılması gereken rakam yıllık maliyet oranı ve toplam geri ödeme tutarıdır. Ödeme planını indirip toplam tutarı karşılaştırmadan kredi onaylamıyorum; borç yönetimi tarafında bu tek alışkanlık tek başına ciddi fark yaratıyor.
Vadeli mevduatta h